หน้าหลัก      ประวัติหน่วยงาน
         หน่วยงานวิจัยและการบริการสังคมเกิดขึ้นควบคู่มากับการจัดตั้งมหาวิทยาลัยพายัพ ทั้งนี้เพื่อเสริมสร้างทักษะการวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการของคณาจารย์และให้บริการทางวิชาการแก่สังคม ตลอดจนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้นบทบาทการให้บริการทางวิชาการและการพัฒนาบริการสังคมได้เริ่มอย่างจริงจัง เมื่อมหาวิทยาลัยพายัพอนุมัติให้มีการจัดตั้งเป็นศูนย์วิจัยและพัฒนาชุมชนขึ้น ในปี พ.ศ.2522โดยได้เริ่มงานด้วยการศึกษาเรื่อง ธนาคารโค-กระบือ ในภาคเหนือ การจัดให้มีเพื่อส่งเสริมกิจกรรมค่ายอาสาพัฒนาชนบทและการบริการสังคมของนักศึกษา 
         หลังจากที่ได้รับอนุมัติจากรัฐบาลให้เปลี่ยนประเภทเป็นมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยพายัพจึงได้ส่งเสริมการทำวิจัยอย่างต่อเนื่องด้วยการจัดสรรงบประมาณเพื่ออุดหนุนการวิจัยในส่วนของมหาวิทยาลัย นอกจากที่ได้รับจากทบวงมหาวิทยาลัย รวมทั้งการส่งเสริมการจัดกิจกรรมของคณาจารย์ นักศึกษา และการจัดค่ายอาสาพัฒนาซึ่งเป็นการให้บริการทางวิชาการ
แก่สังคม ตลอดจนการพัฒนาชุมชนด้วยวิธีการต่างๆที่จะเป็นประโยชน์ต่อสังคมและนอกจากนี้ยังได้ร่วมมือกับหน่วยงานและองค์การระหว่างประเทศในการทำวิจัยและการบริการแก่สังคมอีกหลายโครงการ
        เมื่อวันที่ 31พฤษภาคม 2533ศูนย์วิจัยและพัฒนาได้รับอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัยพายัพให้เปลี่ยนชื่อจาก ศูนย์วิจัยและพัฒนา เป็น สถาบันวิจัยและพัฒนา โดยมีเหตุผลว่านอกจากศูนย์วิจัยและพัฒนามีภาระรับ ผิดชอบเกี่ยวกับงานวิจัยและพัฒนาแล้ว ยังมีโครงการต่างๆที่ดำเนินงานภายใต้ความรับผิดชอบอีกหลายโครงการ เช่น โครงการฝึกอบรมผู้นำท้องถิ่น
โครงการฝึกอบรมอาชีพ โครงการสัมมนาและการประชุมทางวิชาการ โครงการส่งเสริมงานเกษตรพื้นฐานโรงเรียนชนบท และโครงการจัดระบบข้อมูลด้วยคอมพิวเตอร์ เป็นต้น ซึ่งเป็นการสอดคล้องกับการเรียกชื่อของหน่วยงานอิ่นๆ ทั้งภาครัฐ และเอกชนที่มีขอบข่ายงานเช่นเดียวกัน
        ในปีการศึกษา 2549มหาวิทยาลัยพายัพมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กร สภามหาวิทยาลัยพายัพ อนุมัติให้เปลี่ยนชื่อจาก สถาบันวิจัยและพัฒนา เป็น สำนักบัณฑิตศึกษาและการวิจัย
        ในปีการศึกษา 2550 ได้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กรอีกครั้ง ทั้งนี้สภามหาวิทยาลัยพายัพได้อนุมัติให้เปลี่ยนชื่อจาก สำนักบัณฑิตศึกษาและการวิจัย เป็น สำนักวิจัย
        ในปีการศึกษา 2560 ได้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กรอีกครั้ง ทั้งนี้สภามหาวิทยาลัยพายัพได้อนุมัติให้เปลี่ยนชื่อจาก สำนักวิจัย เป็น สำนักวิจัยและบริการวิชาการ จนถึงปัจจุบัน